Snelle levering
Veilig winkelen & betalen
Veel productkennis
De 6 meestgestelde richtkijkervragen
Richtkijkers zijn instrumenten die nogal wat vragen oproepen, zo merken onze experts. Door allerlei termen als parallax, beeldvlakken, MOA en MRAD, lijkt het ingewikkelder dan het in werkelijkheid is. En vele aannames op internetforums helpen ook niet echt voor een heldere beeldvorming. We zullen de vaakst gestelde vragen even behandelen, dan kom je al een heel eind. Daarna geven we je nog wat algemene informatie om het plaatje compleet te maken en je de kennis mee te geven die je nodig hebt om de beste richtkijker voor jezelf uit te kiezen.
1. Hoe werkt een richtkijker?
Een richtkijker is heel simpel gezegd niets anders dan een verzameling lenzen in een buis die het beeld voor je vergroten. Net zoals een verrekijker of telescoop, maar dan aangevuld met een draadkruis om te kunnen richten.
Dat draadkruis is te verstellen in hoogte, maar ook zijlings. Op die manier is hij perfect af te stellen, zodat het schot ook echt daar terecht komt waar je op richt. Door je richtkijker middels montages vast op je geweer te bevestigen en daarna de richtkijker in te schieten (het draadkruis verstellen naar het punt waar de kogel inslaat), kun je ontzettend zuiver richten, mede geholpen door de vergroting die de richtkijker je biedt.
2. Wat betekenen de cijfers op een richtkijker?
Alle richtkijkers hebben een reeks cijfers in hun benaming staan. Bijvoorbeeld 12x56 of 3-9x42. Deze cijfers vertellen je twee belangrijke dingen, waarmee je direct al een goed beeld hebt of deze richtkijker kan zijn wat je nodig hebt. Het is absoluut niet moeilijk om te ontcijferen wat er nou eigenlijk staat, je moet het gewoon een keertje helder uitgelegd krijgen en dat is wat we nu gaan doen.
De cijfers voor de ‘x’ geven de vergroting aan. Bij een enkel cijfer heb je een vaste vergroting en cijfers met een streepje ertussen geven een variabele vergroting aan. Het eerste voorbeeld is dus een richtkijker met een vaste vergroting van 12 keer. In het tweede voorbeeld gaat het om een richtkijker met een drievoudige vergroting, waarbij de richtkijker uitgezoomd 3 keer vergroot en ingezoomd 9 keer. Die cijfers zie je ook weergegeven op de stelring of zoomring van de richtkijker.
Het cijfer aan het eind van de reeks geeft de diameter van het objectief aan, de lens aan de voorkant waar het licht invalt. Hoe groter de diameter, hoe meer lichtinval de richtkijker heeft, waardoor het beeld helderder en detailrijker wordt. Het is geen wet van meden en perzen, omdat lenzen door middel van coatings ook een betere lichtdoorlatendheid kunnen verkrijgen, maar over het algemeen is de diameter van het objectief wel een goede graadmeter. Hoe groter, hoe beter in donkere omstandigheden en hoe beter geschikt voor langere afstanden. Een groter objectief geeft daarnaast ook een breder gezichtsveld.
3. Welke richtkijker voor welke afstand?
Het kiezen van de juiste richtkijker voor een bepaalde afstand heeft voor een groot deel met je eigen voorkeur te maken, maar we kunnen zeker wel enkele richtlijnen geven. Zo heeft het op 100 meter bijvoorbeeld weinig nut om met een 3x vergroting te werken, omdat je dan eigenlijk nog steeds niet een goed gedetailleerd beeld hebt van het doel. Een richtkijker voor lange afstand heeft veel vergroting nodig om het doel goed te kunnen zien. Maar schiet je op 10 meter, dan is een 24x vergroting echt wel teveel van het goede, omdat niet alleen het beeld maar ook je bewegingen enorm uitvergroot worden. Hierdoor ga je overcompenseren en blijft het beeld heen en weer zwaaien. Je krijgt het doel dan niet scherp in beeld. Da’s het algemene verhaal, maar we kunnen nog wel iets gerichter zijn hoor, waardoor we ook nog wat specifieker antwoord kunnen geven, zoals op de zeer vaak gestelde vraag: Welke richtkijker voor 50 meter?
Qua vergroting blijft er veel overlap mogelijk, dus om je een indicatie te geven volgen hieronder een aantal richtlijnen:
- 50 meter – Tot 50 meter heb je voldoende aan bijvoorbeeld een 3-9x of een 4-12x richtkijker. Je hebt dan voldoende vergroting om het doel goed te zien, zonder dat het beeld te beweeglijk wordt.
- 100 meter – Een goed voorbeeld van een richtkijker voor 100 meter is een exemplaar met een maximale vergroting van rond de 24x. Je hebt dan een rustig beeld met uitstekende details.
- Benchrest – Omdat je hier minder last hebt van beweging, kunnen hier vergrotingen van 40 of 50x prima gebruikt worden zonder dat het beeld onrustig wordt. Ook in Field Target worden zeer grote vergrotingen gebruikt, om middels parallaxverstelling de afstand in te kunnen schatten. Hierover verderop meer.
Waar het op neerkomt, is dat het kiezen van de juiste vergroting toch best voor een groot deel door persoonlijke voorkeur bepaald wordt. En ook dat er een grote overlap is in bruikbaarheid op diverse afstanden. Eigenlijk zijn er twee vaste gegevens die je in het achterhoofd moet houden:
- Een te kleine vergroting op grote afstand geeft je geen goed en gedetailleerd beeld van het doel. Je ziet dus nog steeds niet goed waar je op richt.
- Een te grote vergroting geeft je weliswaar een uiterst gedetailleerd beeld van het doel, maar omdat je extreem ver hebt ingezoomd, wordt ook elke beweging uitvergroot. Tenzij je het wapen hebt vastgeklemd en er niet met je vingers aankomt, zal het doel heen en weer blijven bewegen in het beeld. Hoe meer je inzoomt, hoe intenser de beweging wordt weergegeven. Dit werkt ook overcompensatie in de spierbewegingen in de hand, waardoor de bewegingen nog heftiger worden.
Kies dus een vergroting waarbij je het doel zo goed mogelijk ziet, zonder dat je zover inzoomt dat het beeld te beweeglijk wordt.
4. Welke richtkijker gebruik je op een luchtbuks?
Het klinkt misschien vreemd, maar een luchtbuks met veersysteem is de zwaarste beproeving die een richtkijker kan krijgen. De trillingen in een luchtbuks met veer zijn slopender voor een richtkijker dan die in een zwaar kaliber vuurwapen. Dat komt omdat bij een vuurwapen (of bij een persluchtgeweer) de terugslag slechts één kant opgaat: naar achteren. Bij een veerbuks gaat de terugslag eerst naar achteren, maar de zuiger schiet naar voren en slaat daar op een dun buffertje van lucht, waardoor er een terugslag naar voren ontstaat. Daar komt nog bij dat in de veer zelf ook krachten heen en weer schieten, wat extra vibraties geeft.
Een richtkijker voor een luchtbuks wordt dus flink door elkaar geschud. Waar een richtkijker voor een vuurwapen alleen maar dusdanig geconstrueerd hoeft te worden dat hij een kracht één kant op moet kunnen verwerken, krijgt een richtkijker voor een luchtbuks enorm veel meer voor de kiezen.
Gelukkig is het kiezen van een richtkijker bij ons geen probleem. Alle richtkijkers die we verkopen zijn geschikt voor een luchtgeweer. En daarmee zijn ze automatisch ook geschikt voor de zwaarste kalibers vuurwapens.
5. Wat is de beste richtkijker?
Het kiezen van de beste richtkijker hoeft niet moeilijk te zijn, het is simpelweg een kwestie van voor jezelf op een rijtje zetten wat je nodig hebt als je een richtkijker wilt kopen. De vergrotingen hebben we hierboven al besproken, maar je hebt ook nog zoiets als een draadkruis in het eerste of tweede beeldvlak.
Eerstgenoemde is een draadkruis dat meevergroot tijdens het inzoomen. Dat heeft als voordeel dat de subtensies in verhouding blijven met het beeld, waardoor je bij elke vergroting nauwkeurig de afstand kunt berekenen. Een draadkruis in het tweede vlak vergroot niet mee, wat weer als voordeel heeft dat de draden tijdens het inzoomen ook niet dikker worden, waardoor het doel volledig in zicht blijft bij hoge vergrotingen. Vaak is deze constructie ook wat voordeliger.
Bij een donkere achtergrond of in de schemer kan het handig zijn om een verlicht draadkruis te hebben, waarbij het midden helder oplicht. Donkere kruisdraden vallen tegen een donkere achtergrond weg en zo’n (veelal rood) verlicht draadkruis is dan echt een uitkomst.
Schiet je altijd op vaste afstand, dan is een simpel draadkruis zonder subtensies prima. Twee kruisdraden en klaar ben je. Maar wissel je nog weleens van afstand, dan zijn subtensies handig om over of onder het doel te richten, zodat je niet telkens het draadkruis hoeft te verstellen. Subtensies kunnen ook helpen met het inschatten van de afstand, zoals eerder beschreven.
Sommige digitale richtkijkers hebben een laser rangefinder ingebouwd. Zo’n richtkijker met laser toont dan in het display netjes de afstand. De subtensies in het draadkuis gebruik je dan alleen nog maar om in hoogte te compenseren op verschillende afstanden.
De kwaliteit van een richtkijker is voor een groot deel toe te kennen aan de gebruikte lenzen. De allerbeste richtkijkers hebben lenzen van ontzettend helder en puur glas en daarnaast zijn ze voorzien van meerdere coatings die niet alleen de lichtdoorlatendheid vergroten, maar die ook contrast en kleurechtheid positief beïnvloeden. Zulke lenzen komen met een prijskaartje, maar betalen zich in de schemer en op grote afstand al snel terug.
Een speciale vermelding waard zijn richtkijkers voor een pistool. Vanwege de afstand en de beweeglijkheid, wordt bij pistoolrichtkijkers slechts een kleine vergroting gebruikt, bijvoorbeeld 2x. Daarnaast is de oogafstand bij een pistoolkijker logischerwijs ook vele malen groter dan de oogafstand bij een geweerkijker. Oogafstand is de afstand waarbij je een volledig beeld ziet zonder zwarte of wazige randen. Het is het focuspunt dat buiten de richtkijker ligt.
6. Hoe monteer ik een richtkijker?
Een richtkijker monteer je op je buks door middel van montageringen (al onze montages vind je hier). Je moet bij het kiezen van de montages (zo heten die montageringen bij ons) rekening houden met drie dingen:
- Diameter – Het is van groot belang dat je de diameter van de buis van je richtkijker goed opmeet, zodat je montages met de juiste diameter kunt bestellen. Te klein en de montages passen niet om de richtkijkerbuis en te groot betekent dat je de richtkijker niet vast kunt zetten. De diameter van de montages moet dus exact gelijk zijn aan de diameter van de buis.
- Railbevestiging – De montages moeten geschikt zijn voor de richtkijkerrail van je buks. Dat kan bijvoorbeeld een Weaver/Picatinnyrail zijn, maar ook een dovetailrail met twee sleuven. Daarbij moet je opletten hoever de sleuven uit elkaar liggen, want er zijn meerdere soorten. Het is van belang dat je de juiste railbevestiging kiest voor een spelingvrije en muurvaste bevestiging.
- Hoogte – Vaak kun je bij montages kiezen uit diverse hoogtes. Dit is om te voorkomen dat een richtkijker met een groot objectief tegen het systeem van de buks geklemd wordt. Hoe groter het objectief (de lens waar je uitkijkt), hoe hoger de montage moet zijn. En soms moet je richtkijker wat hoger zitten om het kogeltje nog te kunnen laden. Echter, het is belangrijk om je montages zo laag mogelijk te kiezen, zodat de hartlijn door de richtkijker zo dicht mogelijk bij de hartlijn door de loop ligt. Hiermee schiet je het zuiverst en heb je minder afwijking als je onverhoopt je geweer iets kantelt tijdens het schouderen.
Bij alle montages die we verkopen hebben we een maattekening gemaakt, zodat je precies weet waar je aan toe bent. Heb je bijvoorbeeld een richtkijker met een 60 mm objectief, dan weet je dat de afstand tussen de voet van de basis en het hart van de montagering niet kleiner mag zijn dan 30 mm (ietsje meer zelfs, want je wilt iets van speling hebben). Zou je daarentegen zo’n montageset gebruiken voor een richtkijker met een 30 mm objectief, dan heb je een afstand van 15 mm tussen je buks en de richtkijker.
Heb je de montages gekozen, dan is het tijd om ze op je buks te bevestigen. Hier zijn ook weer enkele zaken om rekening mee te houden:
- Monteer de ringen zo ver mogelijk uit elkaar. Hoe groter de onderlinge afstand, hoe stabieler je richtkijker bevestigd is. Als voorbeeld: hou je een stok met beide handen in het midden vast, dan kan iemand die aan het uiteinde trekt al snel de stok verdraaien. Hou je de stok aan de uiteinden vast, dan is verdraaien al een stuk moeilijker en kost het je weinig kracht. Dus monteer de montages zo dicht mogelijk bij de uiteinden van de richtkijker. Soms verhindert een stop-pin dat, maar daar komen we zo op terug.
- Voor je de montages vastzet op de buks, moet je eerst kijken of de oogafstand tussen je oog en het oculair (de lens waar je inkijkt) van de richtkijker correct is. Dit doe je door de montages losjes vast te zetten, zodat de richtkijker niet van het geweer afvalt, maar nog wel te verschuiven is. Schuif vervolgens de richtkijker naar je toe of van je af, net zolang tot je een volledig en stabiel beeld te zien krijgt zonder wazige of zwarte randen.
Het kan zijn dat de achterste montage met een pen of boutje in een gat in het systeem van de buks valt. Dit is een stop-pin die voorkomt dat de montage door de schok van een schot kan verschuiven. Het is belangrijk dat gat te gebruiken en de richtkijker dan binnen de ringen te verschuiven voor de juiste oogafstand. - Het vastzetten van de montages doe je als volgt: eerst klem je ze stevig aan de richtkijkerrail van de buks vast. Daarna klem je de richtkijker zelf in de ringen vast, maar dat doe je niet zomaar. Ten eerste moet je je geweer perfect waterpas hebben, hij moet dus echt rechtop gehouden worden. Daarna draai je de richtkijker perfect in lijn, zodat die waterpas op je buks staat. Het is een heel belangrijke stap waar je echt aandacht aan moet besteden. Pas daarna klem je de ringen vast en hier is het van belang om die vast, maar niet te strak te draaien. Omdat ze een groot oppervlak hebben, hebben ze weinig klemkracht nodig. Te strak klemmen kan de buis van je richtkijker vervormen.
En dat is het, je richtkijker is gemonteerd en je bent klaar om hem in te schieten, oftewel af te stellen.
Richtkijker afstellen
Het afstellen van een richtkijker op je buks wordt officieel het inschieten van je buks genoemd en het is een fluitje van een cent.
Het is handig om eerst een schietdoel dichtbij te zetten, zodat de afwijking minder groot is. Zet je bijvoorbeeld een kogelvanger met schietkaart direct op 50 meter afstand, dan heb je grote kans dat je langs het doel schiet, zonder dat je weet welke kant je op moet verstellen. Dus begin met afstellen op bijvoorbeeld 10 meter. Handig trucje: een stuk karton achter het doel kan je helpen te bepalen welke kant je misschiet als je buks echt veel af zou wijken.
Ondersteun de buks op een tafel met een zandzak, met een schietsteun of desnoods met een kussen onder het vooreind. Los drie tot vijf schoten terwijl je op het midden van het doel richt. Als het goed is krijg je ergens op de schietkaart een groepje gaten. Dat zal niet direct in het midden van de kaart zijn, maar de gaten liggen als het goed is wel allemaal dicht bij elkaar. Hoe dicht is vooral afhankelijk van de buks en van je schiettechniek en heeft niets met de richtkijker te maken.
Het is nu het handigst als je je buks kunt fixeren. Hij moet in een vaste positie blijven liggen, terwijl jij de verstellingen aan de richtkijker doet. Die verstellingen doe je als volgt: je richt het draadkruis weer op het midden van het doel en fixeert je buks. Met de bovenste knop op de richtkijker verstel je het draadkruis verticaal (in de hoogte) tot je op dezelfde hoogte bent als het midden van je groepje gaten. Met de knop aan de zijkant verstel je het draadkruis horizontaal (zijlings), waarmee je hem in het midden van het groepje gaten zet. En dat is alles, je draadkruis wijst nu exact naar waar je kogeltjes terechtkomen. Je richtkijker is nu afgesteld.
Mocht je op een andere afstand gaan schieten, dan zullen de kogeltjes hoger of lager inslaan. Dit los je op door de bovenste turret (die verstelknop) te verdraaien volgens voorgaand proces. Op grotere afstanden zullen afwijkingen ook uitvergroot worden, dus als je je richtkijker op korte afstand hebt ingeschoten, terwijl je op grotere afstand wilt gaan schieten, dan kan er nog wel een kleine afwijking inzitten. Echter, omdat je op korte afstand hebt ingeschoten, zul je in ieder geval op de kaart terechtkomen, zodat het afstellen op grote afstand een stuk gemakkelijker wordt.
Ook wij kunnen je buks voor je inschieten, waarbij we richtmiddelen zoals een richtkijker netjes monteren en afstellen. We hebben een 50 meterbaan onder ons pand, dus tot die afstand kunnen we je richtkijker perfect zuiver opgelegd afstellen zonder beïnvloeding van wind. We kunnen hierbij je eigen kogeltjes gebruiken als je die meeneemt, zodat we je buks voor 95% zuiver hebben. Deze marge bouwen we in, omdat iedereen een buks op een eigen manier vasthoudt en dus altijd ietsje anders zal uitkomen. Het finetunen doe je zelf (eventueel na uitleg van onze experts, want het is echt niet moeilijk) thuis. Dat is een fluitje van een cent, omdat je in ieder geval zeker weet dat de kogeltjes op de kaart zullen belanden als we je buks hebben ingeschoten.
De parallax van een richtkijker
Parallax is iets wat voor velen een nogal ongrijpbaar begrip vormt. Toch is het goed te weten wat parallax is, omdat het invloed heeft op de zuiverheid. Heel simpel gezegd is parallax het fenomeen waarbij het focuspunt van het draadkruis en het focuspunt van het objectief niet samenvallen. Dat is goed te zien als je je hoofd iets heen en weer beweegt achter de kijker. Je ziet dan het doel achter het draadkruis verschuiven. Het draadkruis lijkt erover te zweven.
De parallax is op twee manieren te verstellen. Sommige richtkijkers hebben hiervoor een verstelbaar objectief (AO, Adjustable Objective) en andere hebben een parallaxverstelling aan de linkerkant, tegenover de zijlingse verstelling van het draadkruis. Dat wordt ook wel side focus genoemd en de hint zit hem al in die benaming; het opheffen van parallax is namelijk gewoon een kwestie van scherpstellen. Je draadkruis heb je al scherp (of je moet een oogafwijking hebben, dan moet je het oculair -de lens bij je oog- even verdraaien tot het draadkruis scherp is). Als je vervolgens het beeld ook haarscherp hebt, dan vallen beide focuspunten of brandpunten samen en is er geen parallax. Dit kun je controleren door je hoofd even heen en weer te bewegen. Als het goed is, moet het draadkruis nu perfect op het doel blijven staan.
Leuk weetje: parallax is voor elke afstand anders. Dus door parallax te verstellen kun je ook prima de afstand bepalen. Dit is iets waar in de Field Target luchtschietdiscipline (waar je het draadkruis niet mag verstellen) volop gebruik van wordt gemaakt met richtkijkers die een enorme vergroting bieden. Hoe meer je vergroot, hoe beter je scherp kunt stellen namelijk. Grote parallaxwielen aan de zijkant worden dan gebruikt om het stellen fijngevoeliger te maken. Daardoor kan de afstand heel nauwkeurig bepaald worden, omdat elke afstand zijn eigen focuspunt heeft. Daardoor weet je precies hoeveel je hoger of lager moet richten.
Wat zijn MOA, MRAD en MIL?
MOA staat voor Minute Of Angle en MRAD staat voor milliradiaal, dat wordt ook nog weleens als MIL aangeduid. De veelgehoorde term MIL-dot komt daar ook vandaan. Het is simpelweg een aanduiding om aan te geven dat de punten die als subtensies op het draadkruis aangebracht zijn, een MRAD/MIL maatvoering hebben. Beide zijn eenheden om een hoek te meten. Draadkruizen hebben vaak subtensies en draaddiktes in MOA of MRAD afmetingen en ook de turrets zijn zo geconstrueerd dat een klik overeenkomt met een deel van een MOA of MRAD.
MOA
Bij MOA wordt een cirkel van 360 graden verdeeld in minuten, waarbij er 60 minuten in een graad zitten. Dat is dus een ontzettend fijne hoekverdeling in 21600 delen, waarmee het mogelijk is om op een bepaalde afstand een grootte of hoogte/breedte te determineren. Zo staat 1 MOA voor ongeveer 1 inch op een afstand van 100 yards, wat overeenkomt met 2.66 centimeter op 91,44 meter. Op 200 yards staat 1 MOA voor plusminus 2 inches, et cetera. Veelal wordt er in ¼ MOA gerekend, zo'n ¼ inch op 100 yards (6.4 mm op 91.44 meter).
MRAD
Een radiaal staat gelijk aan net iets minder dan 57.3 graden van een cirkel, wat natuurlijk een ontzettend grove eenheid is. Maar door de radiaal te verdelen in milliradialen, wordt de radiaal door 1000 gedeeld, waarmee de hoekverdeling uit 6283 delen bestaat. 1 MRAD staat gelijk aan 10 cm op 100 meter, maar vaak wordt er in tienden van een MRAD gerekend, waarbij 0.1 MRAD gelijk is aan 1 cm op 100 meter, 2 cm op 200 meter, et cetera.
Het verschil tussen MOA en MRAD is dus vooral dat de eerste rekent in inches en yards en de laatste in centimeters en meters. Imperial en metrisch dus. Ben je gewend in inches te rekenen, dan is MOA makkelijk in gebruik en reken je in centimeters, dan is MRAD logischer. MOA is net ietsje exacter, wat met name op extreme afstanden voordeel kan bieden. In stappen van ¼ MOA reken je tenslotte in iets meer dan halve centimeters op 100 meter, terwijl je in 0.1 MRAD op die afstand hele centimeters gebruikt. Maar MRAD (decimaal stelsel) wordt vaak weer als veel gemakkelijker ervaren om mee te rekenen.
Richtkijker kopen
Je weet nu een beetje waar je op moet letten als je een richtkijker wilt kopen. Natuurlijk valt er over een richtkijker nog veel meer te vertellen, maar veel is afhankelijk waarvoor je hem wilt gebruiken. Mocht je dus nog vragen hebben, dan is dat helemaal niet erg. Onze experts in de winkel, maar ook die bij onze klantenservice, staan je graag te woord om je alles uit te leggen. We geven je graag advies, zodat je uiteindelijk een weloverwogen keuze kunt maken uit ons richtkijker-assortiment.